काठमाडौँ – होटल संघ नेपाल (बागमती प्रदेश) का अध्यक्ष तथा पर्यटनकर्मी रामसुन्दर बकेले नेपालको पर्यटन क्षेत्रलाई परम्परागत प्राकृतिक आकर्षणमा मात्र सीमित नराखी इतिहास, संस्कृति र सभ्यतासँग जोडेर विस्तार गर्नुपर्ने बताएका छन् । उनले नेपालकी ऐतिहासिक राजकुमारी भृकुटी र तिब्बती राजा स्रोङ्चेन गम्पोबीच भएको वैवाहिक सम्बन्धलाई आधार बनाएर ‘भृकुटी विवाह महोत्सव’ आयोजना गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन् ।
बकेले अघि सारेको यो पहलले लिच्छविकालीन नेपाली राजकुमारी भृकुटी र तिब्बती राजा स्रोङ्चेन गम्पोबीचको ऐतिहासिक सम्बन्धलाई अन्तर्राष्ट्रिय सांस्कृतिक पर्यटनको एउटा प्रमुख उत्पादनका रूपमा विकास गर्ने लक्ष्य राखेको छ । उनका अनुसार नेपालको हिमशृङ्खला, प्राकृतिक सौन्दर्य तथा पदयात्रा मार्ग महत्वपूर्ण पर्यटकीय आकर्षण भए पनि विश्व पर्यटन बजारमा थप प्रतिस्पर्धी बन्न हजारौँ वर्ष पुरानो इतिहास, सभ्यता र सीमापार सांस्कृतिक सम्पदालाई समेत पर्यटनसँग जोड्न आवश्यक छ ।
ऐतिहासिक दस्तावेजमा शासक अंशुवर्माकी छोरीका रूपमा उल्लेख गरिएकी राजकुमारी भृकुटीले नेपाल र तिब्बतबीचको कूटनीतिक, सांस्कृतिक तथा धार्मिक सम्बन्ध विस्तारमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको बताइन्छ । यही ऐतिहासिक पृष्ठभूमिलाई पर्यटनसँग जोड्दै बकेले इतिहासलाई पर्यटन उत्पादनमा रूपान्तरण गर्नुपर्ने धारणा अघि सारेका हुन् । ‘हामीले नेपालको इतिहासलाई पर्यटन उत्पादनमा परिणत गर्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘दीर्घकालीन क्षेत्रगत वृद्धिलाई धान्न अब प्राकृतिक सौन्दर्य मात्र पर्याप्त छैन।’
प्रस्तावित भृकुटी विवाह महोत्सवलाई सामान्य सांस्कृतिक कार्यक्रमभन्दा फराकिलो स्वरूपमा आयोजना गर्ने अवधारणा अघि सारिएको छ । महोत्सवमा ऐतिहासिक शाही विवाहको नाटकीय पुनर्संरचना, नेपाली र तिब्बती कलाको अन्तरसांस्कृतिक प्रदर्शनी, परम्परागत संगीत तथा नृत्य प्रस्तुति, ऐतिहासिक कलावस्तुको प्रदर्शन तथा परम्परागत परिकारको प्रदर्शनीलगायतका गतिविधि समावेश गर्न सकिने प्रस्ताव गरिएको छ । यससँगै भृकुटीको जीवन, नेपाल–तिब्बत सम्बन्ध र उनको ऐतिहासिक हिमाली यात्राबारे प्राज्ञिक अनुसन्धानमा आधारित विशेष पर्यटन प्याकेज विकास गर्न सकिने अवधारणा पनि अघि सारिएको छ ।
रानीकोटस्थित भिलेज हाइल्याण्ड रिसोर्टको नेतृत्वसमेत गर्दै आएका बकेले प्राकृतिक पर्यटनलाई स्थानीय ऐतिहासिक सम्पदासँग जोडेर अघि बढाउनुपर्ने बताए । उनका अनुसार यस्तो महोत्सवको अवधारणालाई व्यवहारमा रूपान्तरण गर्न राज्य, स्थानीय सरकार, निजी क्षेत्र, इतिहासविद्, सांस्कृतिक विज्ञ तथा कलाकारबीच समन्वय र सहकार्य आवश्यक हुन्छ । ‘यसको सफल कार्यान्वयनका लागि राज्य, स्थानीय सरकार, निजी क्षेत्रका उद्यमी, इतिहासविद्, सांस्कृतिक विशेषज्ञ र कलाकारबीच साझेदारी अपरिहार्य हुन्छ,’ उनले भने ।
प्रस्तावकहरूको धारणा अनुसार भृकुटीको ऐतिहासिक विरासतलाई समकालीन पर्यटन पूर्वाधारसँग व्यवस्थित रूपमा जोड्न सके नेपालमा ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक पर्यटनको नयाँ आयाम विकास गर्न सकिनेछ । यस्तो पहलले नेपाल–तिब्बतबीचको प्राचीन सांस्कृतिक सम्बन्धलाई अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटन बजारमा प्रस्तुत गर्नुका साथै स्थानीय समुदायको सहभागितामा नयाँ पर्यटकीय गतिविधि र गन्तव्य विकासमा समेत सहयोग पुर्याउन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
