भोटेकोशीले सामान मात्र बगाएन, व्यापारीको भविष्य पनि बगायो
आफू पीडित भएर पनि अरूको आँसु पुछ्ने व्यवसायीका आफ्नै आँसु राज्यले कहिले देख्ने?
किशोर कुमार गौतम
उपाध्यक्ष, नेपाल व्यापार संघ
भोटेकोशीमा आएको विनाशकारी बाढीले घर, सडक र भौतिक संरचना मात्र बगाएन। यसले सीमापार व्यापारमा संलग्न व्यवसायीको वर्षौँको मेहनत, लगानी, व्यापारिक सामान, कन्टेनर, रोजगारी र भविष्यको आधारसमेत तहसनहस बनाएको छ। कतिपय व्यापारीका गोदाम रित्तिएका छन्। कतिपयका कन्टेनर बगेका छन्। भन्सार तथा व्यापारिक कामका सिलसिलामा सीमाक्षेत्र पुगेका आफन्त र कर्मचारीसमेत विपत्तिको चपेटामा परेका छन्। कसैको व्यापारिक सामान हराएको छ, कसैको सवारीसाधन। कतिपय परिवारले आफ्ना प्रियजन गुमाएका छन्।
यो केवल व्यापारिक क्षति होइन-यो मानवीय र आर्थिक त्रासदी हो।
तर यही दुःखका बीच नेपाली व्यापारी समुदायले मानवीयताको परिचय दिएको छ। आफू स्वयं पीडित हुँदाहुँदै पनि पीडित नागरिकका लागि आर्थिक सहयोग, खाद्यान्न, लत्ताकपडा, त्रिपाल तथा अन्य आवश्यक सामग्री उपलब्ध गराएका छन्। आफू डुब्दै गर्दा पनि अरूलाई सहारा दिएका छन्।
अब प्रश्न छ-
अरूको आँसु पुछ्ने व्यापारीका आफ्नै आँसु कसले पुछ्ने?
बाढीले व्यापारीको सामान बगायो, तर बैंकको ऋण बगाएन। व्यवसाय बन्द भयो, तर ब्याज रोकिएन। गोदाम खाली भयो, तर परिवारको खर्च रोकिएन। सीमापार व्यापार गर्ने व्यवसायीका लागि एउटा कन्टेनरमा सामान मात्र हुँदैन। त्यसमा बैंकको ऋण, भन्सार दायित्व, कर्मचारीको रोजगारी, परिवारको भविष्य र वर्षौँको मेहनत जोडिएको हुन्छ।
त्यो कन्टेनर बग्दा सामान मात्र बगेको हुँदैन- एउटा परिवारको आर्थिक आधार र एउटा व्यवसायीको भविष्यको ठूलो हिस्सा बगेको हुन्छ। त्यसैले सरकारले यस क्षतिलाई सामान्य व्यापारिक नोक्सानीका रूपमा होइन, प्राकृतिक विपत्तिबाट सिर्जिएको विशेष आर्थिक संकटका रूपमा लिनुपर्छ।
अब राहत मात्र होइन, पुनरुत्थान चाहिन्छ।
क्षतिको तत्काल निष्पक्ष मूल्याङ्कन हुनुपर्छ। प्रभावित व्यवसायीको कर्जा पुनर्संरचना र ब्याजमा सहुलियत दिनुपर्छ। बीमा दाबीको प्रक्रिया सरल बनाई शीघ्र भुक्तानी हुनुपर्छ। नष्ट भएका सामान, मेसिनरी तथा कन्टेनर पुनःस्थापनामा कर तथा भन्सार सहुलियत दिनुपर्छ। व्यवसाय पुनः सञ्चालनका लागि सहुलियतपूर्ण कार्यशील पूँजी उपलब्ध गराउनुपर्छ। विशेषगरी भन्सार तथा व्यापारिक प्रयोजनका लागि सीमाक्षेत्र पुगेका आफन्त तथा कर्मचारीसमेत प्रभावित भएका घटनालाई सरकारले गम्भीर मानवीय दृष्टिकोणबाट सम्बोधन गर्नुपर्छ।
व्यापारीलाई दया चाहिएको होइन।
उनीहरूलाई फेरि उठ्ने अवसर चाहिएको हो। व्यापारी राज्यका करदाता मात्र होइनन्। उनीहरू रोजगारी सिर्जना गर्छन्, स्थानीय अर्थतन्त्र चलाउँछन् र विपत्तिमा समाजलाई साथ दिन्छन्। आज एउटा व्यवसायीलाई पुनःउभ्याउनु भनेको एउटा परिवार बचाउनु हो। एउटा व्यवसाय बचाउनु भनेको रोजगारी बचाउनु हो। एउटा बजार बचाउनु भनेको स्थानीय अर्थतन्त्र बचाउनु हो।
त्यसैले सरकारसँग हाम्रो स्पष्ट आग्रह छ-
भोटेकोशीका व्यापारीलाई राहतको सूचीमा मात्र नराख्नुहोस्, पुनरुत्थानको योजनामा राख्नुहोस्। बगेको सामानको मात्र हिसाब नगर्नुहोस्, बगेको भविष्यको पनि हिसाब गर्नुहोस्। कन्टेनरभित्रको सामान मात्र नदेख्नुहोस्, त्यससँग जोडिएको परिवार, रोजगारी र सपना पनि देख्नुहोस्। भोटेकोशीका व्यवसायीले धेरै कुरा गुमाएका छन्, तर उनीहरूको हिम्मत अझै बाँकी छ। उनीहरू फेरि व्यापार गर्न चाहन्छन्। फेरि रोजगारी दिन चाहन्छन्। फेरि राज्यलाई कर तिर्न चाहन्छन्। फेरि भोटेकोशीको अर्थतन्त्र उठाउन चाहन्छन्। तर त्यसका लागि राज्यको हात उनीहरूको काँधमा हुनुपर्छ। “विपत्तिमा व्यापारीले समाजलाई साथ दिए। अब विपत्तिमा राज्यले व्यापारीको साथ दिनैपर्छ।”
लेखक किशोर कुमार गौतम नेपाल व्यापार संघका उपाध्यक्ष हुन भने कायरा ट्रेडर्सका सञ्चालक किशोर कुमार गौतम नेपाल व्यापार संघ उपाध्यक्षसँगै रेडक्रस सोसाइटीको आजीवन सदस्य तथा लायन्स क्लब लगायतका विभिन्न सामाजिक संघ संस्थामा आवद्ध हुनुहुन्छ ।
