काठमाडौं । आज साउन शुक्ल पञ्चमी अर्थात् नागपञ्चमी पर्व नागको पूजा, आराधना र सम्मान गरी मनाइँदैछ। यस अवसरमा घरको मूलढोकामा विधिपूर्वक नागको तस्वीर टाँसेर पूजा गर्ने परम्परा छ।
धार्मिक विश्वासअनुसार नागको तस्वीर घरमा टाँस्दा वर्षभर नाग, सर्प र बिच्छीलगायतका जीवबाट दुःख नहुने तथा आगलागी, मेघ र चट्याङको भयबाट समेत जोगिने मान्यता छ।
यस वर्ष जेठमा अधिकमास परेका कारण सौरमासअनुसार भदौको पहिलो दिन नागपञ्चमी परेको हो। वैदिक मान्यतामा नागलाई सर्पको राजा मानिन्छ। नाग प्रसन्न भए वर्षा र जल पर्याप्त हुने विश्वासका कारण पानीका लागि नागको पूजा गर्ने परम्परा रहेको धार्मिक ग्रन्थमा उल्लेख छ।
नागपञ्चमीका अवसरमा आज काठमाडौंको नागपोखरी, टौदह, भक्तपुरको सिद्धपोखरीलगायत देशभरका नागदह, कुण्ड तथा नागस्थानमा विशेष पूजाआजा भइरहेको छ। आठ प्रमुख नागको विशेष पूजा गर्ने परम्परासमेत रहेको छ।
धार्मिक मान्यतासँगै वातावरणीय दृष्टिले पनि सर्प तथा नागको संरक्षण महत्वपूर्ण मानिन्छ। प्रकृतिमा रहेका विभिन्न जीवको संख्या सन्तुलनमा राख्न सर्पलगायतका जीवले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने भएकाले यस्ता जीवको संरक्षण आवश्यक रहेको विज्ञहरूले बताउँदै आएका छन्।
