काठमाडौँ – आज घर-घरमा फाइबर इन्टरनेट, मोबाइलमा भिडियो कल र केही सेकेन्डमै विश्वको कुनै पनि कुनामा सूचना पुग्नु सामान्यजस्तै भएको छ। तर नेपालमा इन्टरनेटको सुरुवाती दिन सम्झिने हो भने अवस्था अहिलेभन्दा बिल्कुल फरक थियो। महँगो र सीमित इन्टरनेट सेवाबीच व्यवसाय, सूचना र सञ्चारको नयाँ सम्भावना देख्ने पुस्तामध्येका एक हुन् विनय बोहरा जो भायनेट कम्युनिकेसन्सका संस्थापक तथा अध्यक्ष एवं प्रबन्ध निर्देशक समेत हुनुहुन्छ ।
बोहराले भारतको बैंगलोर विश्वविद्यालयबाट कम्प्युटर इन्जिनियरिङ अध्ययन पूरा गरेपछि सन् १९९० को दशकमा नेपाल फर्किए। त्यसबेला इन्टरनेट विश्वमै तीव्र रूपमा विस्तार हुँदै थियो र नेपालमा पनि यसको सम्भावना देखिन थालेको थियो। उनले सन् १९९६ तिर मर्केन्टाइल कम्युनिकेसन्सबाट आफ्नो प्रविधि क्षेत्रको करियर सुरु गरे। नयाँ प्रविधिले विश्वलाई परिवर्तन गरिरहेको समयमा त्यही परिवर्तनको हिस्सा बन्ने उनको चाहना विस्तारै आफ्नै व्यवसाय निर्माण गर्ने दिशातर्फ अघि बढ्यो।
सन् १९९९ मा बोहरा र उनका सहकर्मीहरूले भायनेट कम्युनिकेसन्स स्थापना गरे। त्यो समय नेपालमा डायलअप इन्टरनेटको प्रभाव थियो र उच्चगतिको इन्टरनेट सेवा आम उपभोक्ताको पहुँचमा पुगिसकेको थिएन। बोहराले त्यही अवस्थालाई चुनौतीसँगै अवसरका रूपमा लिए। उनको दृष्टिमा इन्टरनेट केवल प्रविधि थिएन, भविष्यको सञ्चार, व्यवसाय र सूचनाको आधार बन्ने पूर्वाधार थियो।
भायनेटको यात्रामा एउटा महत्वपूर्ण मोड सन् २०११ मा आयो। कम्पनीले नेपालमा फाइबर अप्टिक्समा आधारित FTTH इन्टरनेट सेवा अघि बढायो। भायनेटका अनुसार कम्पनी नेपालमा FTTH सेवा सुरु गर्ने प्रारम्भिक प्रदायकमध्ये अग्रणी थियो र ग्राहकलाई समर्पित गति उपलब्ध गराउने अवधारणालाई पनि अघि बढाएको थियो। त्यसपछि नेपालमा फाइबर इन्टरनेट विस्तार हुँदै जाँदा इन्टरनेटको गति र पहुँच दुवैमा ठूलो परिवर्तन आयो।
बोहराको उद्यमशीलताको अर्को विशेषता भनेको प्रविधिमा आएको परिवर्तनलाई व्यवसायको नयाँ सम्भावनासँग जोड्ने प्रयास हो। इन्टरनेट सेवामा मात्र सीमित नरही भायनेटले IPTV लगायत डिजिटल सेवाहरू पनि विस्तार गर्यो। कम्पनीले सन् २०१६ मा IPTV सेवा सुरु गरेको जनाएको छ, जसमा HD लाइभ टेलिभिजन, भिडियो अन डिमान्ड, क्याच-अप तथा मोबाइल र ल्यापटपबाट टेलिभिजन हेर्न सकिने सुविधा समावेश थिए।
तर बोहराको कथा केवल एउटा कम्पनीको सफलताको कथा भने होइन। नेपालको इन्टरनेट उद्योग विस्तारसँगै उनले मूल्य, पूर्वाधार, अन्तर्राष्ट्रिय ब्यान्डविथ, नियमन, प्रतिस्पर्धा र सेवाको गुणस्तरजस्ता विषयमा सार्वजनिक बहसमा पनि आफ्नो धारणा राख्दै आएका छन्। उनी इन्टरनेट सेवा प्रदायकहरूको संस्था ISPAN का पूर्व अध्यक्षसमेत हुन् र विभिन्न राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय प्रविधि सम्मेलनमा नेपालको इन्टरनेट क्षेत्रका विषयमा सहभागी हुँदै आएका छन्।
पछिल्ला वर्षमा बोहराले नेपालको इन्टरनेट क्षेत्र अब केवल ‘स्पिड’को प्रतिस्पर्धामा सीमित नरहेको बताउँदै आएका छन्। सन् २०२६ मा दूरसञ्चार क्षेत्रसम्बन्धी छलफलमा उनले नेपालको इन्टरनेट गुणस्तरमा उल्लेख्य सुधार भएको र अहिले देखिने धेरै समस्याको कारण घरभित्रको वायरिङ तथा वाइफाइ राउटरको क्षमतासँग पनि सम्बन्धित हुने बताएका थिए। यसले इन्टरनेट सेवा अब नेटवर्कको पहुँच मात्र नभई घरभित्रको पूर्वाधार र प्रयोगकर्ताको डिजिटल अनुभवसँग समेत जोडिएको उनको दृष्टिकोण देखाउँछ।
प्रविधि क्षेत्रमा लामो समय बिताएका बोहराका लागि चुनौती भने अझै सकिएको छैन। नेपालमा इन्टरनेटको माग बढ्दै जाँदा पूर्वाधार विस्तार, अन्तर्राष्ट्रिय ब्यान्डविथमा निर्भरता, दूरसञ्चार नीति, कर तथा नियामकीय व्यवस्था, साइबर सुरक्षा र सेवा गुणस्तरका प्रश्नहरू निरन्तर उठिरहेका छन्। त्यसैले उनको यात्रा एउटा व्यवसायीको यात्रामात्र नभई नेपालमा इन्टरनेट उद्योगले डायलअपबाट फाइबरसम्म तय गरेको यात्रासँग पनि जोडिन्छ।
आज भायनेट नेपालको प्रमुख इन्टरनेट तथा टेलिभिजन सेवा प्रदायकमध्ये एकका रूपमा स्थापित छ। कम्पनीका अनुसार यसको यात्रा सन् १९९९ देखि निरन्तर अघि बढिरहेको छ र यसको उद्देश्य इन्टरनेटसँगै डिजिटल सेवाको समग्र अनुभव उपलब्ध गराउनु हो। डायलअपको समयमा इन्टरनेटको सम्भावना देखेर सुरु गरिएको एउटा व्यवसाय आज फाइबर, डिजिटल सेवा र नयाँ प्रविधिको प्रतिस्पर्धासम्म आइपुगेको छ। यो यात्रामा विनय बोहराको नाम भायनेटसँग मात्र जोडिँदैन; नेपालको निजी इन्टरनेट उद्योगको विकासक्रमसँग पनि जोडिएर आउँछ।
