काठमाडौँ – आज गणेश चतुर्थी र ऋषिपञ्चमी पर्व मनाइँदैछ । हिन्दु धर्मावलम्बी महिलाहरूले सप्तऋषिको पूजाआराधना गरी ऋषिपञ्चमी पर्व मनाउने परम्परा छ । यस अवसरमा बिहानै उठेर स्नान गरी शुद्ध भई अत्रि, गौतम, भारद्वाज, जमदग्नि, वशिष्ठ, कश्यप र विश्वामित्रसहित अरुन्धतीको पूजा गर्ने चलन छ । सप्तऋषिको पूजा आराधना गरिने भएकाले भदौ शुक्ल पञ्चमीको दिनलाई ऋषिपञ्चमी भन्ने गरिएको हो ।
ऋषिपञ्चमीका दिन महिलाहरूले नजिकका नदी, खोला, ताल, तलैया तथा पोखरीमा गई स्नान गर्ने धार्मिक तथा सांस्कृतिक परम्परा छ । स्नानपछि सप्तऋषिको पूजा गरी विभिन्न विधिबाट धार्मिक अनुष्ठान सम्पन्न गर्ने गरिन्छ । पूजाका क्रममा सप्तऋषिसहित अरुन्धतीलाई श्रद्धापूर्वक स्मरण गरी परिवारको सुख, शान्ति, समृद्धि तथा कल्याणको कामना गर्ने धार्मिक विश्वास रहेको छ ।
ऋषिपञ्चमीको अवसरमा आज काठमाडौँको टेकु, मूलपानीलगायत देशभरका ऋषेश्वर तथा ऋषिसम्बन्धी मन्दिरमा श्रद्धालु महिलाहरूको घुइँचो लागेको छ । बिहानैदेखि भक्तजनहरू पूजा सामग्रीसहित मन्दिर तथा नदी, खोला र पोखरीमा पुगेर स्नान तथा पूजाआजा गरिरहेका छन् । विभिन्न स्थानमा स्थानीय परम्परा र संस्कृतिअनुसार ऋषिपञ्चमीका धार्मिक गतिविधि सञ्चालन भइरहेका छन् ।
यस वर्ष गणेश चतुर्थी र ऋषिपञ्चमी पर्व एकै दिन परेको नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिबाट स्वीकृत पात्रोमा उल्लेख छ । सामान्यतः छुट्टाछुट्टै दिन मनाइने यी दुई पर्व यस वर्ष तिथिको अवस्थाका कारण एकै दिन परेको हो । गणेश चतुर्थीका अवसरमा पनि देशभर गणेश भगवान्को पूजा, आराधना तथा दर्शन गर्ने श्रद्धालुको चहलपहल बढेको छ ।
गत आइतबार दर खाएसँगै यस वर्षको तीज पर्व सुरु भएको थियो । हिजो भदौ शुक्ल तृतीयाका दिन महिलाहरूले व्रत बसेर भगवान् शिवको पूजा, उपासना तथा आराधना गरेका थिए । तर, गत भदौ १० गते रसुवाको भोटेकोशी क्षेत्रमा आएको विनाशकारी बाढीबाट ठूलो जनधनको क्षति भएकाले यस वर्ष विगतका वर्षमा जस्तो तीजको रौनक र उत्साह देखिएन । बाढीपहिरोबाट प्रभावित परिवार र आफन्तजनको पीडाका कारण धेरै स्थानमा तीजका कार्यक्रमसमेत सामान्य रूपमा सीमित भएका थिए ।
आज सप्तऋषिको पूजाआराधना गरेसँगै यस वर्षको तीज पर्व औपचारिक रूपमा समापन हुँदैछ । धार्मिक आस्था, पारिवारिक सुख–शान्ति र सामाजिक तथा सांस्कृतिक परम्परासँग जोडिएको ऋषिपञ्चमी पर्वलाई महिलाहरूले श्रद्धा र भक्तिपूर्वक मनाइरहेका छन् ।
