भक्तपुर – भक्तपुर क्यान्सर अस्पतालको भौतिक पूर्वाधार तथा स्वास्थ्य सेवा विस्तारका विषयमा विभिन्न सरोकारवालाबीच बृहत् अन्तर्क्रिया कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ। अस्पतालमा उपचारका लागि आउने बिरामीको बढ्दो चापअनुसार सेवा विस्तार गर्न आवश्यक पूर्वाधार निर्माण, उपचार क्षमता वृद्धि तथा अस्पताललाई थप व्यवस्थित र सुविधासम्पन्न बनाउने विषयमा कार्यक्रममा विस्तृत छलफल गरिएको हो।
भक्तपुर क्यान्सर अस्पतालमा शुक्रबार आयोजित कार्यक्रममा प्रतिनिधिसभाको शिक्षा, स्वास्थ्य तथा सूचना प्रविधि समितिकी सभापति डा. ओजस्वी शेरचनसहित स्वास्थ्य क्षेत्रका सरोकारवाला, अस्पतालका पदाधिकारी तथा सम्बन्धित व्यक्तिहरूको सहभागिता रहेको थियो।
कार्यक्रममा अस्पतालको वर्तमान अवस्था, बिरामीको चाप, उपलब्ध उपचार सेवा, भौतिक संरचनाको अवस्था तथा आगामी दिनमा गर्नुपर्ने पूर्वाधार र सेवा विस्तारका विषयमा छलफल गरिएको थियो। अस्पतालले सीमित भौतिक संरचनाबाट ठूलो संख्यामा क्यान्सरका बिरामीलाई सेवा दिइरहेकाले थप पूर्वाधार विकास अपरिहार्य रहेकोमा सहभागीहरूले जोड दिएका थिए।
हाल नेपाल सरकार, स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालयअन्तर्गत रहेको भक्तपुर क्यान्सर अस्पताल १५० शय्या क्षमतामा सञ्चालन हुँदै आएको छ। अस्पतालमा क्यान्सर उपचारका लागि आवश्यक प्रमुख विधिहरू सर्जरी, केमोथेरापी, रेडियोथेरापी तथा प्यालिएटिभ सेवाहरू उपलब्ध छन्।
अस्पतालका अनुसार वार्षिक एक लाखभन्दा बढी बिरामीले ओपीडी सेवा लिने गरेका छन्। त्यसमध्ये करिब चार हजार नयाँ क्यान्सर बिरामी पहिचान भएर उपचारका लागि अस्पताल आउने गरेका छन्। त्यस्तै, वार्षिक एक हजारभन्दा बढी क्यान्सर बिरामीले रेडियोथेरापी सेवा लिँदै आएका छन्।
बिरामीको संख्या निरन्तर बढ्दै गए पनि अस्पतालको भौतिक संरचना र शय्या क्षमता सोही अनुपातमा विस्तार हुन नसक्दा उपचार सेवा थप व्यवस्थित बनाउन चुनौती देखिएको अस्पतालले जनाएको छ। बिरामीको चापलाई मध्यनजर गर्दै अस्पतालको क्षमता विस्तार, थप शय्या व्यवस्थापन, अत्याधुनिक उपचार उपकरण तथा आवश्यक पूर्वाधार निर्माणलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने विषयमा कार्यक्रममा छलफल भएको थियो।
सीमित पूर्वाधारमा बढ्दो बिरामीको चाप
भक्तपुर क्यान्सर अस्पताल काठमाडौँ उपत्यकासहित देशका विभिन्न जिल्लाबाट आउने क्यान्सर बिरामीका लागि महत्वपूर्ण उपचार केन्द्रका रूपमा स्थापित हुँदै आएको छ। अस्पतालमा उपचारका लागि आउने बिरामीको संख्या ठूलो भए पनि उपलब्ध भौतिक पूर्वाधार सीमित हुँदा अपेक्षाअनुसार सेवा विस्तार गर्न कठिन भइरहेको अस्पताल प्रशासनको भनाइ छ।
बिरामीको बढ्दो चापलाई सम्बोधन गर्न अस्पतालको भौतिक संरचना विस्तारसँगै उपचारका विभिन्न विधिलाई थप प्रभावकारी बनाउनुपर्ने आवश्यकता औँल्याइएको छ। विशेषगरी क्यान्सरको उपचार लामो समयसम्म चल्ने भएकाले बिरामीको नियमित उपचार, फलोअप, रेडियोथेरापी, केमोथेरापी तथा अन्य सेवाका लागि पर्याप्त पूर्वाधार आवश्यक पर्ने सहभागीहरूले बताएका थिए।
कार्यक्रममा अस्पतालको दीर्घकालीन विकास योजना तयार गरी सरकार तथा सम्बन्धित निकायसँग समन्वय गरेर अघि बढ्नुपर्ने विषयमा समेत छलफल भएको थियो।
उपचार सेवालाई थप सहज र सर्वसुलभ बनाउने लक्ष्य
कार्यक्रमको मुख्य उद्देश्य अस्पतालको क्षमता विस्तार गर्दै क्यान्सरका बिरामीलाई गुणस्तरीय, सहज र सर्वसुलभ उपचार सेवा उपलब्ध गराउनु रहेको जनाइएको छ।
अस्पतालमा आउने बिरामीको संख्या र उपचारको मागलाई हेर्दा हालको १५० शय्या क्षमता पर्याप्त नभएकाले भविष्यको आवश्यकतालाई समेत ध्यानमा राखेर पूर्वाधार निर्माण गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको थियो। अस्पताल विस्तार गर्दा उपचार कक्ष, शय्या, रेडियोथेरापी तथा अन्य आवश्यक उपकरण, प्रयोगशाला, औषधि सेवा, बिरामी तथा कुरुवाका लागि आवश्यक सुविधा लगायतका विषयलाई समेटेर एकीकृत योजना बनाउनुपर्ने धारणा सहभागीहरूले राखेका थिए।
त्यस्तै, क्यान्सर उपचारका लागि आवश्यक अत्याधुनिक प्रविधि र उपकरणको उपलब्धता बढाउँदै दक्ष जनशक्तिको व्यवस्थापन गर्नुपर्ने विषयमा समेत छलफल भएको थियो।
सरोकारवालाबीच सहकार्य आवश्यक
कार्यक्रममा अस्पतालको पूर्वाधार र सेवा विस्तारका लागि अस्पताल प्रशासनको प्रयास मात्र पर्याप्त नहुने भन्दै सरकार, संसद्, सम्बन्धित मन्त्रालय, स्वास्थ्य क्षेत्रका निकाय तथा स्थानीय सरोकारवालाबीच प्रभावकारी समन्वय आवश्यक रहेको बताइएको थियो।
अस्पतालको सेवा विस्तारसँगै बिरामीको आर्थिक अवस्था तथा उपचारमा हुने खर्चलाई समेत ध्यानमा राखेर सर्वसाधारणको पहुँचमा स्वास्थ्य सेवा पुर्याउने विषयलाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा सहभागीहरूले जोड दिएका थिए।
अस्पतालका कार्यकारी निर्देशक डा. उज्ज्वल चालिसेले अस्पतालले सीमित स्रोत र पूर्वाधारका बाबजुद ठूलो संख्यामा बिरामीलाई सेवा दिँदै आएको र आगामी दिनमा सेवा थप व्यवस्थित तथा विस्तार गर्न पूर्वाधार विकास अत्यावश्यक रहेको बताउनुभएको थियो।
उहाँले अस्पतालको वर्तमान आवश्यकता, बिरामीको चाप र उपचार सेवाको विस्तारलाई ध्यानमा राखेर दीर्घकालीन योजनाका साथ अघि बढ्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याउनुभएको थियो।
क्यान्सर उपचारको पहुँच विस्तारमा प्राथमिकता
कार्यक्रममा सहभागीहरूले क्यान्सर रोगको उपचारका लागि राजधानी तथा ठूला सहरमा मात्र निर्भर हुनुपर्ने अवस्थालाई क्रमशः कम गर्दै देशभित्रै गुणस्तरीय उपचारको पहुँच विस्तार गर्नुपर्नेमा समेत जोड दिएका थिए।
भक्तपुर क्यान्सर अस्पतालले देशका विभिन्न भागबाट आउने बिरामीलाई सेवा दिइरहेकाले यसको क्षमता विस्तारले उपत्यकाका मात्रै नभई देशभरका क्यान्सर बिरामीलाई प्रत्यक्ष लाभ पुग्ने धारणा राखिएको थियो।
सरोकारवालाहरूले अस्पतालको पूर्वाधार विस्तारलाई केवल भवन निर्माणमा सीमित नराखी आधुनिक उपकरण, दक्ष जनशक्ति, उपचार प्रविधि, बिरामीमैत्री सेवा र आवश्यक सहायक संरचनासहितको समग्र विकास योजनाका रूपमा अघि बढाउनुपर्ने बताएका थिए।
कार्यक्रममा अस्पतालको तत्कालीन आवश्यकता र दीर्घकालीन विकासका विषयमा सुझाव संकलन गर्दै उपलब्ध स्रोतको प्रभावकारी उपयोग तथा आवश्यक थप स्रोत व्यवस्थापनका लागि सम्बन्धित निकायसँग पहल गर्ने विषयमा समेत छलफल भएको जनाइएको छ।
भक्तपुर क्यान्सर अस्पतालको सेवा विस्तार र पूर्वाधार विकासलाई प्रभावकारी रूपमा अघि बढाउन यस्ता छलफलले सरकार तथा सम्बन्धित निकायलाई आवश्यक योजना र बजेट निर्माणमा समेत सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
