काठमाडौँ – गिरिजाप्रसाद कोइरालाको १६औँ स्मृति दिवस आज विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइँदैछ । चार पटक प्रधानमन्त्री बनेका कोइरालाको विक्रम संवत् २०६६ साल चैत ७ गते निधन भएको थियो । राणा शासनको विरोधका कारण बाबुआमा प्रवासमा रहेका बेला १९८१ सालमा भारतको टेडीमा जन्मिएका कोइरालाले नेपालको लोकतान्त्रिक आन्दोलनमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्नुभएको थियो । विशेषगरी २०४७ सालको जनआन्दोलन, २०६२–६३ सालको जनआन्दोलन, दशक लामो माओवादी द्वन्द्वको शान्तिपूर्ण रूपान्तरण तथा १२ बुँदे सम्झौता जस्ता ऐतिहासिक घटनामा उहाँको नेतृत्वदायी भूमिका रह्यो ।
माओवादीलाई शान्ति प्रक्रियामा ल्याउने र देशमा स्थायी शान्ति स्थापना गर्न उहाँले खेलेको भूमिका विशेष रूपमा स्मरणीय मानिन्छ । ज्ञानेन्द्र शाह ले २०६१ साल माघ १९ गते दलमाथि प्रतिबन्ध लगाएपछि कोइरालाले विभिन्न दललाई एकीकृत गर्दै लोकतन्त्र पुनःस्थापनाका लागि आन्दोलनको नेतृत्व गर्नुभएको थियो । उहाँकै नेतृत्वमा २०६३ साल वैशाख ११ गते विघटित प्रतिनिधिसभा पुनःस्थापना गर्ने सहमति भएको थियो, जसलाई नेपाली ‘म्याग्नाकार्टा’का रूपमा समेत चिनिन्छ । आन्दोलन सफल भएपछि उहाँ चौथोपटक प्रधानमन्त्री बन्नुभएको थियो भने अन्तिम कार्यकालमा कार्यवाहक राष्ट्राध्यक्षको जिम्मेवारी समेत सम्हाल्नुभएको थियो ।
